आर्थिक कूटनीतिमा जोड दिन परराष्ट्रमन्त्री खनालको आग्रह

परराष्ट्रमन्त्री शिशिर खनालले नेपालको कूटनीतिक सम्बन्धलाई मुलुकको आर्थिक विकाससँग जोड्न सरकारलाई आग्रह गर्दै व्यापार, लगानी र प्रविधि विस्तारमा कूटनीतिक सञ्जाललाई सक्रिय रूपमा परिचालन गर्नुपर्ने बताएका छन्।

काठमाडौँमा आयोजित एसियन इन्स्टिच्युट अफ डिप्लोमेसी एन्ड इन्टरनेसनल अफेयर्स (एआईडीआईए) को चौथो शृङ्खलामा खनालले ‘समृद्ध नेपालका लागि आर्थिक कूटनीति: आर्थिक स्वार्थसँग परराष्ट्र नीतिको तालमेल’ शीर्षकमा कार्यपत्र प्रस्तुत गरेका थिए। माइ रिपब्लिका र नागरिक न्युजका अनुसार खनालले परराष्ट्र नीति अब परम्परागत राजनीतिक सम्बन्धमा मात्र सीमित नभई व्यापार, पर्यटन, प्रविधि हस्तान्तरण र रोजगारी सिर्जनाको आधार बन्नुपर्ने बताएका हुन्।

विश्व अर्थतन्त्रमा आएको परिवर्तन, बढ्दो क्षेत्रीय प्रतिस्पर्धा र बदलिँदो भूराजनीतिक अवस्थालाई सम्बोधन गर्न नेपालले आफ्ना अन्तर्राष्ट्रिय साझेदारीहरूबाट ठोस आर्थिक लाभ लिन सक्नुपर्ने खनालको भनाइ थियो। नेपाल समाचारपत्रका अनुसार उनले विदेशस्थित नेपाली नियोगहरूलाई स्वदेशी उद्यम, प्रत्यक्ष वैदेशिक लगानी र व्यापारिक साझेदारीको प्रवर्द्धनमा सक्रिय बनाइनुपर्ने बताए।

सम्बोधनका क्रममा मन्त्री खनालले आर्थिक कूटनीति परराष्ट्र मन्त्रालयको मात्र एकल जिम्मेवारी हुन नसक्ने स्पष्ट पारे। उनले यसलाई सरकारी निकाय, निजी क्षेत्र, स्वदेशी व्यवसायी र गैरआवासीय नेपाली समुदायको संयुक्त प्रयासका रूपमा अगाडि बढाउनुपर्ने धारणा राखे। गैरआवासीय नेपालीहरूको सीप, पुँजी र सञ्जालको सदुपयोग गर्दै आन्तरिक उत्पादन क्षमता बढाउन र अन्तर्राष्ट्रिय मूल्य शृङ्खलामा नेपालको उपस्थिति मजबुत बनाउन सकिनेमा उनले जोड दिए।

नागरिक न्युज र माइ रिपब्लिकाका अनुसार ठोस नतिजा हासिल गर्न खनालले सरकारी संयन्त्रमा संरचनागत सुधारको खाँचो औँल्याए। यसअन्तर्गत व्यावसायिक क्षेत्रका नेतृत्वकर्ताहरूसँग नियमित परामर्श र विदेशस्थित दूतावासहरूको संस्थागत क्षमता अभिवृद्धि गरिनुपर्ने उनको भनाइ थियो। नेपाली वस्तु तथा सेवाका लागि विदेशी बजार पहिचान गर्न कूटनीतिक संयन्त्रले काम गर्नुपर्ने र यसले व्यापार घाटा न्यूनीकरणमा सहयोग पुर्‍याउने उनले बताए।

मन्त्री खनालले पर्यटन र जलवायु सम्बन्धी विषयलाई पनि समसामयिक कूटनीतिका मुख्य आधारका रूपमा प्रस्तुत गरे। नेपालको प्राकृतिक तथा ऐतिहासिक सम्पदाको चर्चा गर्दै उनले विदेशमा गरिने रणनीतिक सांस्कृतिक प्रवर्द्धनले विदेशी मुद्रा आर्जन बढाउने र स्थानीय रोजगारी सिर्जना गर्ने बताए। राष्ट्रिय हितको रक्षाका लागि जलवायु कूटनीति अपरिहार्य भइसकेको भन्दै उनले दिएको मन्तव्यपछि पत्रकार कुबेर चालिसे र उपस्थित सहभागीहरूसँग अन्तरक्रिया भएको नेपाल समाचारपत्रले जनाएको छ।

शिलापत्रले मन्त्रीको सम्बोधनको शीर्षक मात्र प्रकाशन गरेको थियो भने अन्य राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूले सत्रमा उठेका विस्तृत विषयवस्तुलाई प्राथमिकताका साथ समेटेका थिए।