हुम्लामा कीर्तिमानी वर्षा र हिमपात: सीमा जोड्ने सडक अवरुद्ध, कर्णालीमा विपद्बाट १० जनाको मृत्यु

कर्णाली प्रदेशभर भएको कीर्तिमानी वर्षा र बेमौसमी हिमपातले विनाशकारी पहिरो निम्त्याएको छ। यसले हुम्लालाई उत्तरी सीमासँग जोड्ने महत्त्वपूर्ण पारवहन मार्ग अवरुद्ध बनाएको छ भने साउनयता प्रदेशमा मनसुनजन्य विपद्बाट मृत्यु हुनेको संख्या १० पुगेको छ।

समुद्री सतहबाट २,९९३ मिटर उचाइमा रहेको हुम्लाको सदरमुकाम सिमकोटमा सेप्टेम्बर २५ देखि २६ सम्मको २४ घण्टामा ११४.८ मिलिमिटर वर्षा रेकर्ड गरिएको छ। नेपाल वाचका अनुसार मौसम तथा जलवायु विज्ञान कार्यालय सुर्खेतकी प्रमुख डा. इन्दिरा कँडेलले सन् १९७८ मा रेकर्ड राख्न थालिएयता जिल्लामै २४ घण्टामा मापन गरिएको यो सबैभन्दा उच्च वर्षा भएको बताइन्।

यसअघि सन् २०२१ मा ११० मिलिमिटर र सन् २०१५ मा ९८ मिलिमिटर वर्षाको रेकर्ड थियो। सिमकोटमा वर्षा मापन गरिएका १४,११३ दिनहरूमध्ये जम्मा ३,७९४ दिन मात्र एक मिलिमिटरभन्दा बढी वर्षा भएको थियो भने यसअघि केवल एक दिन मात्रै १०० मिलिमिटरको सीमा नाघेको थियो। सोही २४ घण्टाको अवधिमा सुर्खेतको वीरेन्द्रनगरमा ७५.५ मिलिमिटर वर्षा मापन गरिएको थियो। जिल्लाका अधिकारीहरूले हुम्ला, जाजरकोट, कालिकोट, मुगु, जुम्ला र सल्यानभर पहिरो खसेको पुष्टि गरेका छन्।

बाढी र हिमपातले सीमा जोड्ने सडक अवरुद्ध

प्रतिकूल मौसमका कारण उत्तरी हुम्लालाई चीनको सीमासँग जोड्ने सिमकोट–हिल्सा सडक खण्डमा सवारी आवागमन पूर्ण रूपमा ठप्प भएको छ। अनलाइनखबरका अनुसार यस करिडोरका बस्तीहरूमा आएको आकस्मिक बाढीले नाम्खा गाउँपालिका–३ केर्मी गाउँ नजिकैको एउटा महत्त्वपूर्ण कल्भर्ट बगाएको छ। खहरे खोलाहरू उर्लिँदा तातोपानी नदी किनारका कृषि जमिन, पाकेका बालीनाली र सार्वजनिक पूर्वाधारहरूमा क्षति पुगेको स्थानीय बासिन्दाले बताएका छन्।

त्यस्तै, सेप्टेम्बर २५ देखि २७ सम्म तीन दिन परेको भारी हिमपातका कारण सडकका उच्च हिमाली भागहरू हिउँले पुरिएका छन्। मौसममा सुधार आएपछि सेप्टेम्बर २९ मा राजमार्गबाट बाक्लो हिउँ पन्छाउन सुरक्षाकर्मी परिचालन गरिएको अनलाइनखबरले जनाएको छ। अलपत्र परेका यात्रु र उत्तरी सीमावर्ती बस्तीका बासिन्दाका लागि यातायात पुनः सञ्चालन गर्न टोलीहरूले सडक खुलाउने प्रयास गरिरहेको जिल्ला प्रहरी प्रमुख प्रहरी नायब उपरीक्षक शंकर खड्काले पुष्टि गरे।

प्रदेशभर मानवीय र भौतिक क्षति बढ्दो

यो पछिल्लो मौसमी प्रणालीले विगत केही महिनादेखि कर्णालीमा जारी मनसुनजन्य विध्वंसलाई थप बढाएको छ। कर्णाली प्रदेश प्रहरी कार्यालयको तथ्यांक उद्धृत गर्दै अनलाइनखबरले लेखेअनुसार गत साउनयता प्रदेशका १० वटा जिल्लामा १७५ वटा विपद्का घटनाहरू दर्ता भएका छन्। यी विपद्हरूमा परेर १० जनाले ज्यान गुमाएका छन्, ३१ जना घाइते भएका छन्, दुई जना बेपत्ता छन् र १५२ घरपरिवार विस्थापित भएका छन्। त्यस्तै २१ वटा व्यावसायिक संरचनाहरूमा भौतिक क्षति पुगेको छ।

विपद्का घटनामध्ये पहिरोका घटना सबैभन्दा धेरै ११८ वटा रहेका छन्। त्यस्तै ४२ वटा बाढी र ५४ वटा निरन्तर वर्षाका घटना दर्ता भएका छन्। मानवीय क्षतितर्फ सबैभन्दा धेरै जाजरकोटमा चार जनाको मृत्यु भएको छ भने कालिकोट र मुगुमा दुई–दुई जना तथा सल्यान र रुकुम पश्चिममा एक–एक जनाको ज्यान गएको छ। प्रदेश प्रहरी प्रवक्ता सन्तोष सिंह राठौरले विकट हिमाली भूभागका कारण राहत तथा उद्धार कार्यमा चुनौती थपिएको बताउँदै विपद्पछि प्रतिक्रियात्मक हुनुभन्दा पूर्वजोखिम न्यूनीकरण र पूर्वसूचना प्रणालीलाई प्राथमिकता दिनुपर्ने आवश्यकता औंल्याएका छन्।