ह्वासिङ्टन शिखर वार्ता: ट्रम्प र सीद्वारा व्यापार युद्धविराम विस्तार र एआई वार्ता सुरु गर्ने सहमति

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प र चिनियाँ राष्ट्रपति सी चिनफिङबीच ह्वासिङ्टनमा भएको उच्चस्तरीय द्विपक्षीय वार्ता सम्पन्न भएको छ। गम्भीर भूराजनीतिक मतभेदहरू कायमै रहे पनि वार्ताले छोटो अवधिको व्यापार युद्धविराम विस्तार, आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स (एआई) सम्बन्धी संवाद सुरु गर्ने सहमति र व्यक्तिगत सद्भाव झल्काउने कूटनीतिक औपचारिकताहरू जुटाएको छ।

बीबीसी न्यूजका अनुसार, बेइजिङले सोमबार हालको व्यापार युद्धविरामलाई आगामी जनवरी १० सम्म लम्ब्याइएको पुष्टि गरेको छ। यस व्यवस्थाअनुसार, वासिङ्टनले घरायसी उपकरणदेखि चाडपर्वका सजावट सामग्रीसम्मका ३० अर्ब डलर बराबरका चिनियाँ सामानहरूमा भन्सार महसुल घटाउन सहमति जनाएको छ। त्यसको बदलामा बेइजिङले पनि पारस्परिक महसुल घटाउने र सन् २०२७ र २०२८ मा वार्षिक कम्तीमा १ करोड मेट्रिक टन अमेरिकी कोइला खरिद गर्ने प्रतिबद्धता जनाएको छ। दुवै देश नोभेम्बरको अन्त्यतिर द्विपक्षीय एआई वार्ता सुरु गर्न र सम्भावित दुर्घटना रोक्ने सञ्चार संयन्त्र बनाउन पनि सहमत भएका छन्।

यद्यपि, मुख्य प्राविधिक विवादहरूमा ठोस सम्झौता भने हुन सकेन। कुनै पनि पक्षले उन्नत माइक्रोचिप्समाथिको अमेरिकी प्रतिबन्ध वा दुर्लभ खनिज (रेयर अर्थ) निर्यातमाथिको चिनियाँ अंकुश खुकुलो पार्ने घोषणा गरेनन्। द गार्डियनले आफ्नो सम्पादकीयमा दुवै महाशक्ति उन्नत कम्प्युटिङको प्रतिस्पर्धामा पछि पर्न अत्यन्त डराइरहेकाले बृहत् औद्योगिक प्रतिद्वन्द्विता प्रायः अछुतो नै रहेको टिप्पणी गरेको छ।

शिखर सम्मेलनले स्थिरताको सन्देश दिन प्रतीकात्मक कूटनीतिलाई निकै जोड दिएको देखियो। बीबीसी न्यूज नेपालीका अनुसार, ह्वाइट हाउसको भव्य राजकीय रात्रिभोजका क्रममा ट्रम्पले अमेरिकी स्वतन्त्र भावनाको प्रतीकका रूपमा सीलाई विशेष रूपमा तयार पारिएको अमेरिकी 'बाल्ड इगल' को मूर्ति उपहार दिएका थिए। बदलामा सीले एटलान्टा चिडियाखानालाई दुईवटा विशाल पाण्डा—पिङ पिङ र फु सुआङ—ऋणस्वरूप उपलब्ध गराउने घोषणा गरे। साथै आगामी पाँच वर्षमा १ लाख अमेरिकी विद्यार्थीलाई चीनमा स्वागत गर्ने प्रतिबद्धता पनि जनाए। बीबीसी न्यूज नेपालीसँग कुरा गर्दै पूर्व कूटनीतिज्ञहरूले यस्ता व्यक्तिगत सम्बन्ध र कूटनीतिक उपहारहरू दुई प्रतिद्वन्द्वी शक्तिहरूबीच सम्बन्ध बिग्रन नदिन महत्त्वपूर्ण साधन हुने कुरामा जोड दिएका छन्।

बाहिरी सौहार्दताका बाबजुद तीखा रणनीतिक मतभेदहरू चाँडै सतहमा आए। द गार्डियनका अनुसार, सीले ट्रम्पलाई ताइवानको स्वतन्त्रताको औपचारिक रूपमा विरोध गर्न दबाब दिएका थिए भने ट्रम्पले बेइजिङलाई इरानलाई सहयोग नगर्न चेतावनी दिएका थिए। चीनका लागि अमेरिकी राजदूतले वासिङ्टनले इरानबारे आश्वासन पाएको दाबी गरे तापनि, केही दिनपछि नै संयुक्त राष्ट्रसंघको महासभामा चिनियाँ उपराष्ट्रपति हान झेङले त्यसको प्रत्यक्ष प्रतिवाद गरेको 'द हिन्दु'ले जनाएको छ। वासिङ्टनको प्रत्यक्ष नाम नलिई हानले खाडी क्षेत्रको सार्वभौमसत्ताको सम्मान हुनुपर्ने बताए र क्युबाविरुद्धको अमेरिकी प्रतिबन्ध तथा तेल नाकाबन्दी तुरुन्त अन्त्य गर्न माग गरे।

नेपाललगायत दक्षिण एसियाका अन्तर्राष्ट्रिय पर्यवेक्षकहरू—जहाँको परराष्ट्र नीतिले निरन्तर यी विश्व शक्तिहरूबीच सन्तुलन कायम राख्नुपर्छ—का लागि ह्वासिङ्टन शिखर वार्ताले दुई महाशक्ति आफ्ना प्रतिद्वन्द्वितालाई प्रत्यक्ष मुठभेडमा बदलिन नदिन अस्थायी राहत र संवादका माध्यमहरूमा निर्भर रहेको तथ्यलाई उजागर गरेको छ।