उत्तर कोरियाली युद्धबन्दी हस्तान्तरणको विषय सार्वजनिक गरेपछि युक्रेनसँग दक्षिण कोरियाद्वारा माफीको माग

युक्रेनी राष्ट्रपति भोलोदिमिर जेलेन्स्कीले नियन्त्रणमा लिइएका दुई उत्तर कोरियाली सैनिकलाई दक्षिण कोरिया हस्तान्तरण गरिएको विषय सार्वजनिक गरेपछि सियोल र किभबीच कूटनीतिक विवाद उत्पन्न भएको छ। यस खुलासाले गोप्य राख्ने सम्झौता उल्लंघन गरेको भन्दै दक्षिण कोरियाले औपचारिक स्पष्टीकरण र माफीको माग गरेको छ भने युक्रेनी अधिकारीहरूले गोपनीयतासम्बन्धी कुनै पनि सम्झौता नभएको दाबी गरेका छन्।

संयुक्त राष्ट्रसंघको महासभालाई सम्बोधन गर्दै राष्ट्रपति जेलेन्स्कीले जनवरी २०२५ मा रुसको कुस्र्क क्षेत्रबाट नियन्त्रणमा लिइएका ती दुई सैनिकलाई हस्तान्तरण गरिएको जानकारी दिएका थिए। 'द हिन्दु'का अनुसार, उक्त सम्बोधनपछि दक्षिण कोरियाका राष्ट्रपति ली जे म्योङले सहमति उल्लंघन भएको भन्दै सामाजिक सञ्जालमार्फत गहिरो निराशा व्यक्त गरे। 'हिन्दुस्तान टाइम्स'का अनुसार, रुससँग युद्धबन्दी साटासाट नगर्दा आन्तरिक रूपमा विरोध हुनसक्ने भन्दै सुरुमा किभ आफैँले यस विषयलाई गोप्य राख्न चाहेको, तर पछि एकतर्फी रूपमा घोषणा गर्दै सम्झौता नै नभएको झुठो दाबी गरेको दक्षिण कोरियाका राष्ट्रपतिका वरिष्ठ जनसम्पर्क सचिव सङ घी-होङले बताए।

यसको विपरित, युक्रेन पारदर्शी रूपमा चल्ने र गोप्य रूपमा हस्तान्तरण गर्नु अनुपयुक्त हुने बताउँदै युक्रेनी राष्ट्रपतिका सल्लाहकार दिमित्रो लितभिनले अधिकारीहरूले केवल तथ्यपरक हस्तान्तरणको पुष्टि मात्र गरेको दाबी गरेको 'द हिन्दु'ले उल्लेख गरेको छ। मस्कोलाई सघाउन प्योङयाङले सेना पठाएपछि नियन्त्रणमा लिइएका उत्तर कोरियाली लडाकुहरूमध्ये यी दुई सैनिक नै पहिलो पटक जीवित फेला परेका हुन्। दक्षिण कोरियाको कानुनले कोरियाली प्रायद्वीपका सबै बासिन्दालाई आफ्नो नागरिक मान्छ। सांसदहरूका अनुसार ती दुवै सैनिकले प्योङयाङ फर्कनुको सट्टा दक्षिण कोरियामै पुनर्वासको इच्छा व्यक्त गरेका थिए।

हस्तान्तरणको खुलासाले सियोलको राजनीतिमा पनि विवाद जन्माएको छ। 'अल जजिरा'का अनुसार, राष्ट्रपति लीको प्रशासनले यस घटनालाई किन गोप्य राख्यो भन्दै त्यहाँका विपक्षी दलहरूले प्रश्न उठाएका छन्। यता मानवअधिकारवादीहरूले भने यो विषय सार्वजनिक हुँदा उत्तर कोरियामा रहेका ती युद्धबन्दीका परिवार जोखिममा पर्ने भन्दै चिन्ता व्यक्त गरेका छन्। उत्तर कोरियामा देश छोड्नेहरूका आफन्तहरूले सामूहिक हिरासत र जबर्जस्ती श्रमको सामना गर्नुपर्ने जोखिम रहन्छ।

यो तनावले दुई देशबीचको सहकार्यमा अन्य दरारहरू पनि सतहमा ल्याएको छ। 'सेतोपाटी'का अनुसार, केवल मानवीय सहायता मात्र दिने नीति अँगाल्दै दक्षिण कोरियाले हतियार वा प्याट्रियट हवाई प्रतिरक्षा प्रणाली दिन अस्वीकार गरेपछि किभ रुष्ट बनेको छ। अर्कोतर्फ, रुससँग दक्षिण कोरियाको निरन्तर व्यापारिक समुद्री तथा इन्धन व्यापार सम्बन्धलाई लिएर युक्रेनी अधिकारीहरूले असन्तुष्टि जनाएका छन्।

रुसी अभियानमा प्योङयाङको सैन्य संलग्नताको तथ्यांकबारे पनि फरक-फरक विवरणहरू आएका छन्। 'अल जजिरा'का अनुसार, युक्रेन र दक्षिण कोरियाको अनुमानमा खटाइएका उत्तर कोरियाली सैनिकको संख्या १४ हजारदेखि १५ हजारको बीचमा छ। तर, 'सेतोपाटी'ले युक्रेनी गुप्तचर निकायको अनुमानलाई उद्धृत गर्दै रुसलाई सघाउन प्योङयाङले भारी हतियारसहित करिब ५० हजार सैनिक पठाएको दाबी गरेको छ। दक्षिण कोरियाको एकीकरण मन्त्रालयले औपचारिक पुनर्वास कार्यक्रममा सहभागी गराउनुअघि ती दुवै सैनिकको गुप्तचर सोधपुछ र पृष्ठभूमि जाँच भइरहेको जनाएको छ।