चौधौँ परीक्षणमा पहिलो पटक पृथ्वीको कक्षमा पुग्यो स्पेसएक्सको विशाल रकेट 'स्टारसिप'
स्पेसएक्सको विशाल रकेट स्टारसिपले आफ्नो १४औँ परीक्षण उडानमा पहिलो पटक पृथ्वीको कक्षमा पुगेर इन्टरनेट स्याटेलाइटहरू प्रक्षेपण गरी प्रशान्त महासागरमा अवतरण गरेको छ।
सोमबार स्पेसएक्सले आफ्नो विशाल 'स्टारसिप' रकेटलाई पहिलो पटक सफलतापूर्वक पृथ्वीको कक्षमा पुर्याएको छ। उडानका क्रममा इन्जिनमा समस्या आउनुका साथै पूर्वनिर्धारित कार्यतालिका छोट्याइए पनि पुनःप्रयोग गर्न मिल्ने यस अन्तरिक्षयानका लागि यो एउटा महत्त्वपूर्ण कोशेढुङ्गो साबित भएको छ।
मानवविहीन १२४ मिटर अग्लो उक्त यानले टेक्ससस्थित बोका चिका नजिकै रहेको कम्पनीको 'स्टारबेस' केन्द्रबाट उडान भरेको थियो। यो यस विशाल प्रणालीको १४औँ पूर्ण परीक्षण उडान थियो। यसको माथिल्लो खण्ड (अपर स्टेज) योजनाअनुसार नै करिब २७५ किलोमिटरको कक्षीय उचाइमा पुगेर प्रतिघण्टा २८,००० किलोमिटरको गति हासिल गर्न सफल भयो र नयाँ पुस्ताका २६ वटा स्टारलिङ्क इन्टरनेट स्याटेलाइटहरू सफलतापूर्वक अन्तरिक्षमा तैनाथ गर्यो।
अल जजिरा र द गार्जियनका अनुसार, उडान सुरु भएलगत्तै एउटा इन्जिन समयअगावै बन्द भएपछि मिसनमा केही अन्योल उत्पन्न भएको थियो। यद्यपि, नियन्त्रण कक्षका अधिकारीहरूले बाँकी प्रणालीहरू सामान्य रूपमा चलिरहेको ठहर गर्दै मिसन रद्द गर्नुको साटो कक्षीय प्रज्वलन (अर्बिटल बर्न) अघि बढाउने निर्णय लिएका थिए।
यो परीक्षण उडानले सुरुको पूर्ण कार्ययोजना भने पछ्याउन सकेन। स्पेसएक्सको प्रारम्भिक योजनाअनुसार माथिल्लो खण्डले १० घण्टा लामो उडानमा पृथ्वीलाई ६ पटक परिक्रमा गरी चिलीको पश्चिम प्रशान्त महासागरमा अवतरण गर्नुपर्ने थियो। तर, मिसन नियन्त्रकहरूले निर्धारित समयभन्दा अगावै उडान टुङ्ग्याउने निर्णय गरे। टाइम्स अफ इन्डिया र द गार्जियनले जनाएअनुसार, प्रक्षेपणको करिब तीन घण्टापछि उक्त अन्तरिक्षयान वायुमण्डलमा पुनः प्रवेश गरी उत्तरी प्रशान्त महासागरमा खसेको थियो र हवाईको उत्तरतर्फ पानीमा ठोक्किनासाथ त्यसमा आगलागी भएको थियो।
यसैबीच, पहिलो चरणको 'सुपर हेभी' बुस्टरले इन्धन प्रज्वलन पूरा गरी मुख्य यानबाट छुट्टिएर मेक्सिकोको खाडीमा योजनाबद्ध रूपमा अवतरण गर्यो। यस पटक भने रोबोटिक लन्च टावरका हातहरूले बुस्टरलाई समात्ने अघिल्ला प्रयोगात्मक प्रयासहरू दोहोर्याइएन।
यो परीक्षण व्यावसायिक स्याटेलाइट सञ्चार र अन्तर्राष्ट्रिय अन्तरिक्ष अनुसन्धान दुवैका लागि अत्यन्त महत्त्वपूर्ण मानिएको छ। हाल विश्वभर ब्रोडब्यान्ड सेवा दिइरहेका ११,००० भन्दा बढी स्याटेलाइटमा यी नयाँ २६ वटा स्टारलिङ्क युनिटहरू थपिने अल जजिराले जनाएको छ। उता द हिन्दूका अनुसार, यो एरोस्पेस कम्पनी भर्खरै सार्वजनिक सेयर बजारमा सूचीकृत भएकाले स्टारसिपको सफलतालाई लगानीकर्ताहरूले पनि नजिकबाट नियालिरहेका छन्।
यस उपलब्धिले अमेरिकी अन्तरिक्ष एजेन्सी नासाका लागि पनि प्रत्यक्ष अर्थ राख्छ। नासाले आफ्नो 'आर्टेमिस' चन्द्र अभियानअन्तर्गत स्टारसिपलाई चन्द्रमामा अवतरण गर्ने यान (लुनार ल्यान्डर) का रूपमा प्रयोग गर्ने योजना बनाएको छ। टाइम्स अफ इन्डियाका अनुसार नासाका प्रशासक जेरेड आइज्याकम्यानले रकेट कक्षमा पुगेकोमा स्पेसएक्सलाई बधाई दिएका छन्। हालको कार्यतालिकाअनुसार आर्टेमिस-३ ले पृथ्वीको कक्षमा ब्लु ओरिजिनको 'ब्लु मुन' यानसँगै डकिङ प्रक्रियाको परीक्षण गर्नेछ। त्यस्तै, सन् २०२८ भन्दा अगाडि नहुने गरी तय गरिएको आर्टेमिस-४ मिसनले जुन ल्यान्डर पहिले तयार हुन्छ, त्यसैको सहायताले अन्तरिक्ष यात्रीहरूलाई चन्द्रमाको सतहमा ओराल्ने लक्ष्य राखेको छ।