पाइलटहरूको राजीनामा र ऋणको संकटले नेपाल वायुसेवा निगम धराशायी बन्ने जोखिममा

नेपाल वायुसेवा निगम पाँच वरिष्ठ वाइडबडी क्याप्टेनहरूको राजीनामा, चुलिँदो ऋण र नेतृत्वविहीनताका कारण गम्भीर सञ्चालन तथा आर्थिक संकटमा फसेको छ। यदि ती राजीनामाहरू औपचारिक रूपमा स्वीकृत भएमा लामो दूरीका अन्तर्राष्ट्रिय उडानहरू छिट्टै ठप्प हुन सक्ने चेतावनी निगमका कार्यवाहक महाप्रबन्धक जनकराज कालाखेतीले शुक्रबार सांसदहरूलाई दिएका छन्।

प्रतिनिधिसभा अन्तर्गतको अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध तथा पर्यटन समितिको बैठकमा बोल्दै कालाखेतीले अन्य अन्तर्राष्ट्रिय विमान कम्पनीको तुलनामा न्यून सेवासुविधा भएका कारण ककपिट क्रू विदेशी एयरलाइन्सतर्फ आकर्षित भएको बताएको अनलाइनखबरले जनाएको छ। निगम हाल कर्मचारी सञ्चय कोष र नागरिक लगानी कोषबाट विमान खरिदका लागि लिएको ऋणको चर्को ब्याजदरसँग पनि जुधिरहेको छ। बजारमा व्यावसायिक ब्याजदर ४.५ देखि ५.५ प्रतिशत हुँदा पनि ऋणदाताहरूको ब्याजदर ९.५ देखि १०.५ प्रतिशतसम्म रहेको छ। महामारीको अवधिमा ब्याज पुँजीकरण गरिँदा मात्रै निगमको दायित्वमा ७ अर्ब रुपैयाँभन्दा बढी थपिएको थियो। बक्यौता रकम भुक्तानी नगरेसम्म ऋण पुनर्संरचना गर्न ऋणदाताहरूले अस्वीकार गरेका छन्।

सोही संसदीय सुनुवाइमा संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्री खड्गराज पौडेलले यदि निजी कम्पनीको रूपमा सञ्चालन भएको भए राष्ट्रिय ध्वजावाहक यसअघि नै विघटन भइसक्ने चेतावनी दिएको अनलाइनखबर र अनलाइनखबर इङ्लिसले जनाएका छन्। व्यवस्थापकीय र संरचनात्मक सुधार नगरी केवल जहाजको संख्या बढाउनु निरर्थक हुने बताउँदै मन्त्री पौडेलले निगमलाई जोगाउन सरकारले सार्वजनिक-निजी साझेदारी (पीपीपी) मोडलको मूल्यांकन गरिरहेको संकेत गरे।

निगमको सञ्चालक समिति तहमा देखिएको अस्थिरतापछि व्यवस्थापकीय समस्याहरू अझ बढेका हुन्। नेपाल न्युजका अनुसार सर्वोच्च अदालतले भदौको अन्त्यतिर ८० वर्षीय महेश्वरभक्त श्रेष्ठको नियुक्ति बदर गरेपछि निगम करिब ६ सातादेखि स्थायी कार्यकारी अध्यक्षविहीन बनेको छ। न्यायाधीशद्वय सुनिलकुमार पोखरेल र बालकृष्ण ढकालको इजलासले श्रेष्ठको नियुक्ति सार्वजनिक संस्थान प्रमुखका लागि तोकिएको ६५ वर्षे उमेर हदविपरीत भएको ठहर गरेको थियो। खुला प्रतिस्पर्धामा सबैभन्दा बढी अंक प्राप्त गरेका उपेन्द्रबहादुर कार्कीलाई पन्छाएर पर्यटन मन्त्रालयले स्वेच्छाचारी रूपमा छनोट प्रक्रिया अघि बढाएको भन्दै अदालतले आलोचना समेत गरेको थियो।

सञ्चालक समितिको लामो समयदेखिको शून्यताले गम्भीर प्राविधिक समस्याहरूलाई थप बल्झाएको छ। नियमित 'सी-चेक' का क्रममा इन्जिनमा समस्या देखिएपछि निगमको 'मकालु' नामको एयरबस ए३३०-२०० जहाज गत साउन २४ (अगस्ट ९) देखि इटालीको मर्मत कम्पनी एटीटेक (Atitech) मै थन्किएको नेपाल न्युजले उल्लेख गरेको छ। यसैबीच, निगमको अर्को वाइडबडी 'अन्नपूर्ण' को असोजको मध्यतिर टोकियोको नारिता विमानस्थलमा इन्जिनको इनलेट काउलमा क्षति पुगेपछि आपतकालीन मर्मत गरिएको थियो।

दुवै वाइडबडी विमान अनिवार्य इन्जिन ओभरहलको संघारमा छन्; जसमा 'अन्नपूर्ण' सँग १७० भन्दा कम र 'मकालु' सँग ४०० भन्दा कम उडान साइकल बाँकी छन्। रोल्स-रोयस इन्जिन मर्मतका लागि गरिएको खरिद प्रक्रियामा निगमको कडा बैंक ग्यारेन्टीसम्बन्धी सर्तहरू पूरा गर्न अन्तर्राष्ट्रिय बोलपत्रदाताहरूले अस्वीकार गर्दा ठूलो अवरोध सिर्जना भएको कालाखेतीले सांसदहरूलाई बताए। यसले गर्दा निगमको अन्तर्राष्ट्रिय उडान सञ्जाल थप जोखिममा परेको छ।