बैंकहरूमा तरलता थुप्रिँदा राष्ट्र बैंकको सम्पत्ति ४० खर्ब रुपैयाँ नाघ्यो
वाणिज्य बैंकहरू अधिक तरलतासँग जुधिरहेको र समस्याग्रस्त क्षेत्रीय बैंक पुनर्संरचना भइरहेको अवस्थामा पनि विदेशी मुद्रा सञ्चिति बढ्दा नेपाल राष्ट्र बैंकको कुल सम्पत्ति ४० खर्ब रुपैयाँ नाघेको छ।
निजी क्षेत्रको कर्जा माग सुस्त हुँदा र वाणिज्य बैंकहरू अधिक तरलतासँग जुधिरहँदा पनि विदेशी मुद्रा सञ्चितिमा भएको वृद्धिका कारण नेपाल राष्ट्र बैंकको कुल वासलात असोजसम्म ४० खर्ब ४० अर्ब रुपैयाँ नाघेको छ।
आर्थिक न्युजका अनुसार केन्द्रीय बैंकले सार्वजनिक गरेको प्रारम्भिक वित्तीय विवरण अनुसार चालु आर्थिक वर्षको पहिलो दुई महिनामा राष्ट्र बैंकको कुल सम्पत्ति तथा दायित्व १ खर्ब ६९ अर्ब ९१ करोड रुपैयाँले बढेर भदौ मसान्तसम्म ४० खर्ब ४४ अर्ब रुपैयाँ पुगेको छ। कुल सम्पत्तिमा विदेशी मुद्रा सम्पत्तिको हिस्सा झन्डै ९६ प्रतिशत (३८ खर्ब ९९ अर्ब रुपैयाँ) रहेको छ। केन्द्रीय बैंकसँग विदेशी धितोपत्रमा २७ खर्ब ४३ अर्ब रुपैयाँ र विदेशी बैंकहरूमा मुद्दती निक्षेपका रूपमा करिब ६ खर्ब ३९ अर्ब ७५ करोड रुपैयाँ रहेको छ। यसैबीच, चलनचल्तीमा रहेको मुद्रा ७ अर्ब ६२ करोड रुपैयाँले घटेर ७ खर्ब ९४ अर्ब रुपैयाँमा झरेको छ भने सरकारी निक्षेप बढेर ३ खर्ब १ अर्ब २० करोड रुपैयाँ पुगेको छ।
यद्यपि, केन्द्रीय बैंकको सञ्चितिमा भएको यो विस्तार वाणिज्य बैंकहरूमा थुप्रिएको निष्क्रिय पुँजी र निजी क्षेत्रको सुस्त मागसँग ठ्याक्कै विपरित देखिएको छ। अन्नपूर्ण पोस्टका अनुसार बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूमा करिब १३ खर्ब ६० अर्ब रुपैयाँ अधिक तरलता छ, जसमा लगानीयोग्य रकम १० खर्ब रुपैयाँभन्दा बढी छ। कर्जाको ब्याजदर घटेर ४ देखि ५ प्रतिशत वरपर आउँदा पनि नीतिगत अनिश्चितता, बजारमा मागको कमी र घरजग्गामा पुँजी फसेका कारण निजी क्षेत्र ऋण लिन हच्किरहेको छ।
बैंकिङ प्रणालीमा थुप्रिएको नगद व्यवस्थापन गर्न केन्द्रीय बैंकले लगातार बजारबाट तरलता प्रशोचन गरिरहेको छ। अर्थ सरोकारका अनुसार राष्ट्र बैंकले अक्टोबर २ मा २८ दिने निक्षेप संकलन उपकरणमार्फत १८ अर्ब रुपैयाँ खिच्न बोलकबोल आह्वान गरेको थियो। अक्टोबरको सुरुआतसम्ममा वित्तीय प्रणालीबाट ४ खर्ब रुपैयाँभन्दा बढी प्रशोचन गरिसकिएको अन्नपूर्ण पोस्टले जनाएको छ, जसमा केन्द्रीय बैंकले २.७५ प्रतिशत ब्याज तिरिरहेको छ।
प्रणालीमा तरलता उच्च रहिरहँदा केन्द्रीय बैंक समस्याग्रस्त क्षेत्रीय संस्थाहरूको व्यवस्थापनमा पनि जुटेको छ। अनलाइनखबरका अनुसार नेपाल धितोपत्र बोर्डको सुझाव बमोजिम समस्याग्रस्त कर्णाली डेभलपमेन्ट बैंकमा राष्ट्र बैंकले खटाएको व्यवस्थापन समूहले निक्षेपकर्ताहरूलाई संस्थापक सेयर दिने प्रक्रिया अघि बढाएको छ। व्यवस्थापन समितिका संयोजक विष्णु कुमार विश्वकर्माका अनुसार सेयर खरिद गर्न चाहने निक्षेपकर्ताको रकम सिधै उनीहरूको खाताबाट कट्टी गरिनेछ। नेपालगन्जस्थित यस बैंकलाई पुनर्जीवित गर्न बाह्य रणनीतिक साझेदारको खोजी भइरहँदा व्यवस्थापन समूहले पूर्वसंस्थापकहरूको २१ करोड रुपैयाँको सेयर हिस्सा घटाएर १ प्रतिशतमा सीमित गरिसकेको छ, जसका कारण बैंकको पुँजी करिब ४ करोड रुपैयाँमा झरेको छ।