चाडपर्वमा नयाँ नोट साट्ने निश्चित कार्यतालिका राष्ट्र बैंकद्वारा खारेज

नेपाल राष्ट्र बैंकले दसैं र तिहारका लागि नयाँ नोट वितरण गर्न निश्चित कार्यतालिका तोक्ने पुरानो अभ्यास हटाएको छ। यसको सट्टा केन्द्रीय बैंकले आफ्नो नियमित दैनिक कारोबारकै रूपमा नोट सटही सुविधा उपलब्ध गराउने भएको छ।

सेतोपाटी र द काठमाण्डू पोस्टमा प्रकाशित समाचार अनुसार, सर्वसाधारणले अब कार्यालय समयभित्र थापाथलीस्थित राष्ट्र बैंकको काउन्टरका साथै देशभरका वाणिज्य बैंकका शाखाहरूबाट साना दरका नोट साट्न सक्नेछन्। लामो लाइन लाग्नु नपरोस् र ग्राहकले स्थानीय तहमै यो सुविधा पाऊन् भनेर केन्द्रीय बैंकले इजाजतप्राप्त वाणिज्य बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूलाई नयाँ नोट पठाइसकेको छ।

नेपाल राष्ट्र बैंकको मुद्रा व्यवस्थापन विभागका प्रमुख तथा कार्यकारी निर्देशक अनुज दाहालले अनलाइनखबरसँग कुरा गर्दै केन्द्रीय बैंकले यसवर्ष औपचारिक चाडपर्व सूचना जारी नगरेको बताए। कुनै खास चाडपर्वमा भन्दा पनि बजारको माग अनुसार निरन्तर सेवा दिनु नै नोट सटहीको मुख्य प्रशासनिक काम भएको उल्लेख गर्दै दाहालले हालै देशभर भएका विपद्का घटनाहरूका कारण पनि चाडपर्वको माहोल केही सुस्ताएको बताए।

अनलाइनखबरका अनुसार हालको व्यवस्था अन्तर्गत सर्वसाधारणले रु ५, रु १०, रु २०, रु ५० र रु १०० दरका खुद्रा नोट अधिकतम दुई–दुई बन्डलसम्म साट्न पाउनेछन्। प्रतिदर १०० थान नोट हुने एउटा बन्डलको जम्मा रकम १८ हजार ५०० रुपैयाँ हुन्छ। मौज्दात रहेसम्म नयाँ नोट दिइने भए पनि नयाँ नोट सकिएपछि वा ठूलो परिमाणमा माग भएमा सुकिला नोट उपलब्ध गराइने दाहालले बताए।

चाडपर्वका बेला काउन्टरको भीडभाड कम गर्न वाणिज्य बैंकहरूले एटीएमबाट सामान्यतया निस्कने रु ५०० र रु १,००० का नोटका साथै रु १०० का नोट पनि झिक्न मिल्ने व्यवस्था मिलाउँदै गरेको सेतोपाटीले जनाएको छ। यो बैंकरहरूले लामो समयदेखि सुझाव दिँदै आएको उपाय हो।

द काठमाण्डू पोस्टका अनुसार चाडपर्वका बेला नेपाल राष्ट्र बैंकले सामान्यतया आफ्नो ढुकुटीबाट ६० देखि ७० अर्ब रुपैयाँ बराबरको नगद बजारमा पठाउने गर्छ, जसमध्ये १२ देखि १५ अर्ब रुपैयाँ सर्वसाधारणसम्म पुग्छ। तर, पछिल्ला वर्षहरूमा विद्युतीय भुक्तानी माध्यमको तीव्र विस्तारका कारण भौतिक नगदको मागमा कमी आएको छ। कागजी नोट छपाइ तथा व्यवस्थापनमा वार्षिक झन्डै ३ अर्ब रुपैयाँ खर्च हुने गरेकाले यो केन्द्रीय बैंकका लागि नियमित भार बन्दै गएको छ।

नोट वितरणलाई नियमित कार्यमै सीमित गर्ने यो कदम आन्तरिक तरलता व्यवस्थापन गर्ने बृहत् प्रयाससँगै आएको छ। यसै साता अर्थसंसारले जनाएअनुसार, बैंकहरूमा थुप्रिएको अधिक तरलता व्यवस्थापन गर्न केन्द्रीय बैंकले ३० दिने निक्षेप संकलन उपकरणमार्फत ३० अर्ब रुपैयाँ खिच्ने प्रक्रिया अघि बढाएको छ, जसले वाणिज्य बैंकहरूमा लगानीयोग्य रकम थुप्रिएको देखाउँछ।