हिमाली च्याङ्ग्रा र चङ्गा बजारमा आएसँगै बढ्यो दसैँको चहलपहल

हिमाली भेगका पशुपालक र सहरी व्यापारीहरूले चाडपर्वका लागि आवश्यक सामग्री प्रमुख सहरहरूमा पुर्‍याउन थालेसँगै देशभर दसैँको चहलपहल बढेको छ।

अनलाइनखबरका अनुसार दसैँका बेला पोखरा र काठमाडौँमा हुने माग धान्न पश्चिम नेपालको उपल्लो डोल्पाका दुर्गम खर्कहरूबाट च्याङ्ग्रा झार्न थालिएको छ। त्रिपुरासुन्दरी नगरपालिकाका व्यापारीहरूले छार्काताङसोङ गाउँपालिकाबाट च्याङ्ग्रा संकलन गरी हिमाली भञ्ज्याङहरू हुँदै हिँडाएर मुस्ताङतर्फ लगेका छन्।

त्रिपुरासुन्दरीका च्याङ्ग्रा व्यापारी शिवानन्द गिरीले यस पटक १ हजारभन्दा बढी च्याङ्ग्रा सहरी बजारसम्म पुर्‍याउने लक्ष्य रहेको अनलाइनखबरलाई बताए। च्याङ्ग्रापालकहरूले भ्यारोल क्षेत्रलगायतका निकै अप्ठ्यारा हिमाली बाटोहरू पार गरेर ती चौपाया मुस्ताङ पुर्‍याएपछि मात्र गाडीबाट अगाडि ढुवानी गर्छन्। दसैँको भोजमा च्याङ्ग्राको मासु विशेष मानिने भएकाले दुर्गम हिमाली खर्कहरूलाई सहरी उपभोक्ताको भान्सासँग जोड्ने यो वार्षिक यात्रा निरन्तर चल्दै आएको छ।

उता काठमाडौँ उपत्यकाका परम्परागत व्यापारिक केन्द्रहरूमा भने चङ्गा, लट्टाई र धागो सजिएका पसलहरूले चाडपर्वको माहोल तताएका छन्। गोरखापत्रका अनुसार दसैँ बिदा नजिकिँदै गर्दा काठमाडौँको ऐतिहासिक असन बजारमा ग्राहकको चहलपहल बढ्न थालेको छ। बजारमा प्रतिगोटा ५ रुपैयाँदेखि १०० रुपैयाँसम्मका चङ्गा तथा १०० रुपैयाँदेखि ३,००० रुपैयाँसम्मका धागो र लट्टाई बिक्री भइरहेका छन्। दसैँ नजिकिएसँगै व्यापार अझै बढ्ने आशामा व्यापारीहरू छन्।

यद्यपि, दसैँमा चङ्गा उडाउने परम्परामा संरचनागत र सांस्कृतिक परिवर्तन आउन थालेको पुराना व्यापारीहरूको अनुभव छ। ललितपुरको मंगलबजारबाट रातोपाटीले जनाएअनुसार, नेपालमै नेपाली कागजका चङ्गा बन्न छाडेपछि खुद्रा व्यापारीहरू भारत र चीनबाट आयात हुने चङ्गामै निर्भर हुनुपरेको छ। मंगलबजारमा तीन दशकभन्दा बढी समयदेखि चङ्गा बेच्दै आएका ६५ वर्षीय तीर्थबहादुर देउलाले रातोपाटीसँग कुरा गर्दै यो व्यापार अब मौसमी अतिरिक्त आम्दानीको स्रोत मात्र बनेको र यसबाट सिजनमा ५० हजारदेखि ८० हजार रुपैयाँसम्म मात्र आम्दानी हुने बताए।

शरद ऋतुमा चङ्गा उडाउनुलाई वर्षाका देवता इन्द्रसमक्ष धानबाली पाक्नका लागि अब पानी पुग्यो र घाम चाहिन्छ भनी सन्देश पठाउने धार्मिक तथा सांस्कृतिक विश्वाससँग जोड्ने गरिन्छ। तर नयाँ पुस्ता परम्परागत चङ्गाभन्दा स्मार्टफोन र ड्रोनतर्फ बढी आकर्षित हुन थालेपछि चाडपर्वको यो मौलिक परम्परा बिस्तारै फेरिँदै गएको स्थानीय व्यापारीहरूले रातोपाटीलाई बताएका छन्।